« لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَساؤُا بِما عَمِلُوا وَيَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى » « 1 » نيز اين اعتبار سنخيت استفاده مىشود . از آن آيات روشنتر ، آيه زير است كه خداى تعالى آن را از صحف ابراهيم و موسى ( ع ) نقل مىفرمايد : « وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى وَأَنَّ سَعْيَه سَوْفَ يُرى ثُمَّ يُجْزاه الْجَزاءَ الأَوْفى » « 2 » باز از اين آيه هم روشنتر آيات راجع به احكام قصاص است . از آن جمله مىفرمايد : « كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالأُنْثى بِالأُنْثى » « 3 » و نيز مىفرمايد : « الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَالْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْه بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّه » « 4 » و لازمه اين هماهنگى و سنخيت در بين جزا و عمل اين است كه ثواب و عقاب اول به خود مباشر و به مقدار عملش عايد شود ، به اين معنا كه اگر مثلا حكمى از احكام و مقررات اجتماعى را عصيان كرد و كارى كرد كه براى او نفع و براى مجتمع ضرر داشت بايد به همان مقدار تمتعى كه از مجتمع سلب كرده از تمتعاتش سلب شود ، اگر چه به كلى آبرويش به باد رود و يا مال و يا عضوى از اعضايش و يا به كلى جانش از او گرفته شود . و اين همان مطلبى است كه ما در بحث برده گيرى به آن اشاره كرديم و گفتيم : مجتمع و يا زمامدار جامعه حق دارد به مقدار جرمى كه از مجرم سر زده از جان او و يا هر چيزى كه با جان او بستگى دارد سلب نموده آزاديش را در انتفاع از آنها بگيرد ، بنا بر اين اگر مثلا مجرمى كسى را بدون اينكه خونى از او طلب داشته باشد و يا او فسادى در زمين و در ميان مجتمع اسلامى كرده باشد به قتل برساند زمامدار مجتمع جان او را مالك شده و مىتواند به جرم

--> ( 1 ) بايد براى كسانى كه كار بد كردند با كارشان كيفر دهد و براى كسانى كه كار نيك كردند با نيكى پاداش دهد . سوره نجم آيه 31 . ( 2 ) و در آن صحف است كه براى انسان جزائى نيست جز همان عملى كه خود انجام داده و به زودى و محققا عمل خود را خواهد ديد و پس از ديدن آن جزاى كاملتر را خواهد چشيد . سوره نجم آيه 41 . ( 3 ) خداوند مساوات در قصاص از جنايات را بر شما مقرر كرده ، بنا بر اين حرى را به جرم كشتن حر ديگر مىكشند و ليكن به جرم كشتن عبدى به قتل نمىرسد و همچنين مردى در كشتن مردى ديگر محكوم به قصاص مىشود و ليكن در كشتن زنى قصاص نمىگردد مگر بعد از آن كه نصف ديه را به او ( به ورثه اش ) بدهند . سوره بقره آيه 178 . ( 4 ) ذى القعده امسال كه شما موفق به زيارت كعبه شديد به جاى ذى القعده سال گذشته تان كه شما را به شهر مكه راه ندادند ، و اگر ايشان به خيال اينكه شما در شهر حرام قتال نمىكنيد خواستند بر شما بتازند بدانيد كه شما هم مىتوانيد به عنوان قصاص با آنان قتال كنيد ، چيزى كه هست بايد به مقدار تجاوز آنان شما هم تجاوز كنيد و خدا را در بيشتر از آن در نظر بگيريد . سوره بقره آيه 194 .